"Kara deliklerin sesine" ilişkin 28 Haziran'da yayımlanan araştırmada, evrendeki en büyük ve kötü kara deliklerin uzaydaki tarifi zor gürleme sesine dair yerçekimi dalgalarına rastlandı.
Araştırma bilim dünyasında kara deliklere dair şimdiye kadar nelerin bilindiğini gündeme getirdi. AA muhabiri, kara deliklere ilişkin bilgileri ve son gelişmeleri derledi.
Matematiksel olarak hayal edilebilecek en karanlık nesne kara delikler, ne ışık saçıyor ne de yansıtıyor. Kara deliklerde ne olduğu dışarıdan bakıldığında anlaşılamazken, sadece kütlesi, yükü ve dönüş durumu hakkında bilgi edinilebiliyor.
Yerçekiminin, ışığın bile dışarı çıkamayacağı kadar güçlü olduğu kara delikler gözle görülemese de farklı yöntemlerle tespit edilebiliyor. Bilim insanları, güçlü yerçekiminin kara delik çevresindeki yıldızları ve gazı nasıl etkilediğini gözlemleyerek onların bir yörünge veya kara delik çevresinde hareket edip etmediklerini inceliyor.
Bir kara delik ve yıldız yakına geldiklerinde yüksek enerjili bir ışık meydana geliyor. Bu tür ışıklar, insan gözüyle görülemiyor. Bu nedenle bilim insanları, yüksek enerjili ışıkları görebilmek için uzaydaki uyduları ve teleskopları kullanıyor.
Öte yandan, yalnızca özel araçlı uzay teleskopları kara delikleri tespit edebiliyor. Bu özel araçlarla, kara deliklere yakın yıldızların nasıl diğer yıldızlardan farklı hareket ettiği gözlemlenebiliyor.
Kara delikler küçük veya büyük olabiliyor, bilim insanları en küçük kara deliklerin bir atom kadar olduğunu düşünüyor. Bunların çok küçük olsalar da büyük bir dağın kütlesine sahip olduğuna inanılıyor.
National Geographic'e göre, kara delikler, yıldız, orta, süper ve minyatür olmak üzere 4 gruba ayrılıyor. Kara deliğin oluşmasında en yaygın bilinen olaylardan biri, yıldızların yaşamlarının sonuna ulaşması, şişip kütle kaybederek beyaz ışıklı cüce yıldıza dönüşmesi olarak görülüyor. Ancak yıldızların en büyükleri, Güneş'in 10 ila 20 katı olanlar, ya yıldız kütleli kara deliğe dönüşüyor ya da çok yoğun nötron yıldızı haline geliyor.
Son aşamalarda muazzam yıldızlar süpernova olarak bilinen patlamalarla yok oluyor. Ancak bu patlamayla yıldız, arkasında çekirdeğini bırakıyor. Yıldız hayattayken kütleden kaynaklanan yerçekimini dengeleyebiliyorken, patlamanın ardından bunun için yeterli kuvvet bulunmuyor. Bu nedenle yıldız çekirdeği içe doğru çökmeye başlıyor. Kütlenin tamamen küçük bir nokta haline gelmesiyle, kara delik oluşuyor.
Yıldızların tümü yok olduktan sonra kara deliğe dönüşmüyor. Bazıları yalnızca nötron yıldızına veya beyaz ışıklı cüce yıldıza dönüşüyor. Kara deliklerin oluşması için diğer bir yol da uzayda bulunan gazın doğrudan çökmesi. Bu yolla, Güneş'in kütlesinden bin ile 100 bin kat daha fazla kütleye sahip çok büyük kara delikler oluşabiliyor.