Her yıl yaklaşık 800 bin konut ihtiyacına karşın, krediye erişim zorluğu ve inşaat maliyetlerindeki artış yeni konut üretimini yılda ortalama 400 bin adetle sınırladı. Konut üretimi, talebi karşılamayınca fiyat dengesi bozuldu.
Satılık ev fiyatlarının 8-10 milyon liralara fırlaması kiralıklara yöneltince, bu defa da kira fiyatları uçtu. Son 3 yılda 2-3 bin lira olan kiralar 15-20 bin, hatta 30 bin liraları aştı. Fiyatların büyük bir hızla tırmanması ve krediye erişim zorluğu, ev sahipliğini de etkiledi.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) en son, geçen yıl aralıkta açıkladığı 2021 sonuçlarına göre, Türkiye’de 23,4 milyon hanenin 15 milyon 384 bini kendi sahip olduğu evinde oturuyor.
EV SAHİPLİĞİ ORANI DÜŞÜYOR
Yaşadığı konut için 7 milyon hane ise kira ödüyor. Yine TÜİK, bu yıl haziran ayında açıkladığı 2022 istatistikleri, ev sahipliği oranının düştüğünü ortaya koydu.
Buna göre, Türkiye’de ev sahipliği oranı son 10 yılda yüzde 60,9’dan yüzde 56,7’ye gerilerken, kiracılık oranı yüzde 20’den yüzde 27,2’ye yükseldi. TÜİK’in, aynı istatistikinde 26,5 milyona ulaşan hanehalkı ve kiracı oranı üzerinden hesaplandığında ise kiracı sayısının yaklaşık 7,5 milyona yaklaştığı hesaplandı.
Fahiş fiyatlar ve krediye erişim güçlüğü satışları da etkiledi. Bu yıl konut satışları ağustosta, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 1,1, ilk 8 ayda yüzde 15 düştü. Finansman zorluğu da konuta erişimi kısıtlıyor. Bugün ekspertiz değeri 5 milyon liralık bir konutta bulunabilecek kredi 1-2 milyon lira. Bu da cepte 3 milyon lira peşinatın hazır olması demek.
Ortalama 2 milyon liralık bir kredide ise faizlerin yüzde 3,5’lara kadar çıkması karşısında konut kredisinde aylık taksitler 60-70 bin lira seviyesinde. Bu ortamda, hükümet yetkililerinin ilk evini alacaklara yüzde 1,2 faiz ve 180 ay vadeyle konut kredisi kampanyası sinyali ise sektörde umut oldu.