Avrupa Birliği (AB), Türkiye’de bazı basın yayın kuruluşlarını hedef alan ayrımcı ve engelleyici ‘akreditasyon’ uygulamasına tepki gösterdi. İfade hürriyetinin AB’nin “ana temellerinden” olduğuna vurgu yapan Brüksel, basın hürriyeti ve sektördeki çoğulculuk ile bilgi edinme hakkının önemine vurgu yaptı. Bir soru üzerine açıklama yapan birliğin yürütme organı AB Komisyonu Sözcüsü Maja Kocijancic, aday ülkelerdeki basın hürriyetine “büyük dikkatle” eğildiklerine, ülkedeki “demokrasinin olgunluğu ve durumunun, basın hürriyeti ve bu hürriyete gösterilen saygı ile ölçüldüğüne” dikkat çekti.
Kocijancic, 8 Ekim’de açıklanan İlerleme Raporu’nda basın hürriyetine ilişkin tespitleri de hatırlattı. Rapora atfen hükümetin basın kartı temin ettiği, hangi gazetecileri akredite edeceğine karar verdiğini ve bu kararları verirken son derece kısıtlayıcı kriterler uyguladığını ifade eden sözcü, bu yaklaşımın oto-sansüre yol açtığını kaydetti.
Yazılı olarak yapılan açıklamada 2014 İlerleme Raporu’nda yer alan tespitlere ilaveten şu ifadelere yer verildi: “İfade hürriyeti Avrupa Birliği’nin ana temellerinden biridir. Birlik, bilgi alma hakkı ve ifade hürriyetinin yanı sıra basının özgürlüğü ve çoğulculuğuna saygılı olmaya bağlıdır. Komisyon, müzakere sürecinde aday ve istekli ülkelerdeki bu konuya çok dikkat etmektedir. Bir ülkedeki demokrasinin durumu ve olgunluğu basın özgürlüğü ve buna duyulan saygı ile ölçülebilir.”
Ağustos ayı sonunda Tayyip Erdoğan’ın bu göreve gelmesiyle Cumhurbaşkanlığı bünyesinde başlatılan ve Cihan Haber Ajansı, Zaman, Bugün, Taraf, Sözcü, Cumhuriyet ve Birgün gazeteleri ile bazı televizyon kanallarını hedef alan ‘akreditasyon’ uygulaması daha sonra başbakanlık ve dışişleri bakanlığına da sıçramıştı.
Geçtiğimiz ay yayınlanan 80 sayfalık ilerleme raporunda ifade ve basın hürriyetindeki gerileme sert şekilde eleştiriliyordu. Rapor, daha önce hassas kabul edilen Kürt ve Ermeni meselesi gibi konularda tartışmaların daha rahat yapıldığını belirtirken, hukuki mevzuattaki birçok maddenin ise ifade hürriyetini kısıtladığı uyarısı yapmıştı. İnternet kanununu eleştiren AB, daha sonra Anayasa Mahkemesi’nin iptal ettiği YouTube ve Twitter yasaklarının ciddi endişeye sebep olduğunu vurgulamıştı. Devlet yetkililerinin basına gözdağı veren açıklamalarına devam ettiklerini ifade eden rapor, basın sektöründeki sağlıksız patronluk yapısının da oto-sansürün yanında birçok gazetecinin kovulmasına ya da istifa etmelerine yol açtığına dikkat çekmişti. CİHAN